“Moeder, waarom werken wij ons uit de naad?”

… was de titel van een opiniestuk die een tijd geleden op Knack verscheen. Het artikel, die hieronder ook staat te lezen, werd geschreven door Sarah Van Liefferinge, persverantwoordelijke van de Piratenpartij.

 

“Ik werk deeltijds. Een zeer bewuste keuze (die ik me gelukkig kán veroorloven): minder loon, meer tijd om te doen wat ik graag doe. Voorlopig dus geen geld voor exotische reizen of luxueuze aankopen. Maar wel ruimte om boeken en kranten te lezen en mee te bouwen aan een burgerrechtenbeweging, en tijd voor sport, vrienden en cultuur. Tijd is een schaars goed: het is pure luxe geworden. Vreemd dus dat we collectief bereid zijn zoveel van onze kostbare tijd te investeren in ‘werk’.

In de jaren ’30 voorspelde econoom John Keynes dat we in de 21ste eeuw slechts 15 uren per week zouden werken. Dat zou volstaan om voedsel en materiële goederen te produceren voor iedereen. En de rest van de tijd zouden we van het goede leven genieten! Ondertussen staan we zo ver: er is genoeg welvaart om iedereen een waardig leven te gunnen. Maar we hangen nog steeds vast aan de 40-uren werkweek. En de armoede, de werkloosheid en het aantal ‘werkende armen’ blijven toenemen. We zijn de droom van het goede leven onderweg verloren.

‘Werk, werk, werk’ zo scanderen de beroepspolitici: ‘Werk is dé manier om armoede te bestrijden’. Onzin. Onze visionaire leiders hebben blijkbaar nog niet begrepen dat de arbeidsmarkt grondig aan het veranderen is. Als gevolg van de automatisering zullen er binnenkort massaal veel traditionele jobs verdwijnen, zowel voor laag- als hooggeschoolden, en zelfs in lageloonlanden. Door de samensmelting van machines en artificiële intelligentie zullen robots eenvoudige teksten schrijven en vertalen, kassa’s bemannen, boekhouden en secretariaatswerk verrichten, stofzuigen en schoonmaken. Totale tewerkstelling in de toekomst is een illusie. Tenminste, als we onze visie op arbeid niet bijstellen.

Betaalde arbeid is schaars en zal enkel schaarser worden. De traditionele partijen en onze openbare omroep gebruiken deze schaarste om ons angst aan te jagen. Maar laat u vooral niks wijsmaken: er ís voldoende welvaart gecreëerd om iedereen uit de armoede te helpen. Het probleem is dat de 85 rijksten op deze aarde even veel bezitten als de 3,5 miljard armsten. Er staat minstens 125 biljoen € geparkeerd in belastingsparadijzen. De bonuscultuur tiert nog steeds welig. Het zijn onze politieke en economische structuren, de keuzes die onze visionaire leiders maken, die de extreme ongelijkheid bestendigen en versterken.

Genoeg! Wij zijn het beu om gereduceerd te worden tot onze waarde op de arbeidsmarkt. We aanvaarden niet dat de burgerbevolking verdeeld wordt in waardeloze werklozen (die geactiveerd moeten worden) en productieve werkmensen (die op hun eentje de sociale zekerheid overeind moeten houden), in zij die van hun brugpensioen kunnen genieten en zij die alsmaar langer moeten werken. We geloven niet in het concurrentiemodel waarin we uitgeperst worden als citroenen (maar geen nood: voor elke uitgebluste werkkracht staat er een nieuwe of goedkopere klaar). Wij willen niet ‘leven om te werken’, maar ‘werken om goed te leven’. We wéten dat we voorgelogen en gemanipuleerd worden. Maar wij laten ons niet bang maken.

In een wereld waar er niet genoeg betaalde jobs zijn voor iedereen, mag het hebben van zo’n job geen voorwaarde zijn voor het recht op waardig leven. Een eerste stap is eenvoudig: we moeten het werk dat er is beter verdelen en kortere werkweken invoeren. Wie veel wil werken mag dat gerust, maar de standaard van 40 uren per week is krankzinnig en voorbijgestreefd.

Een tweede stap is de invoering van het basisinkomen. Heel veel mensen verrichten werk dat waardevol is, maar dat niet of nauwelijks gevalideerd wordt: zorg voor ouderen of kinderen, kunst in al zijn vormen, vrijwilligerswerk en buurtprojecten. Arbeid is meer dan een louter economisch product. Arbeid is ook een manier om jezelf te ontplooien en bij te dragen aan een warmere samenleving.

Experimenten met het basisinkomen (in Canada, de VS en Namibië bv.) tonen verbluffende resultaten: minder criminaliteit, minder gespijbel, minder ongelijkheid, minder kindersterfte en minder doktersbezoeken. Mensen gaan niet op hun luie kont zitten, integendeel. Velen studeren verder, zoeken een betere baan en emanciperen zichzelf.

‘Utopisch en onbetaalbaar!’ denkt u? Reken dan maar eens uit wat de huidige (ontransparante en ondemocratische) sociale zekerheid en het bijbehorende controle- en activeringsapparaat kosten. Om nog maar te zwijgen over het groeiende aantal burn-outs en depressies. Hoe hoog is de menselijke tol die we bereid zijn te betalen?

De beroepspolitici en de media hekelen het gebrek aan visie en grote verhalen in de huidige politiek. Maar tegelijkertijd maken ze ons bang en ontmoedigen ze ons om te dromen. Echte politiek is visionair en gaat over het realiseren van dromen. Denk maar aan de arbeidersbeweging (de 8-uren werkdag, betaalde vakantie, de ziekteverzekering en de pensioenen bv.), de holebibeweging en de burgerrechtenbeweging van Martin Luther King. Het basisinkomen is een realistische utopie: het is het verhaal van de toekomst. We kunnen ook deze droom realiseren als we ons verenigen en de strijd aangaan. Waarom nog langer wachten?”

 

Een aantal bedenkingen en aanvullingen.

De enige reden waarom een bedrijf of overheid een mens in dienst nemen, is omdat dat werk nog niet geautomatiseerd is. Van zodra er een machine is die dat werk kan doen, dan gaat de mens er uit. Het gevolg is dat de mensen minder gaan verdienen. Minder inkomen wil ook zeggen minder uitgaven, bv aan leningen. En dat zet dan weer de banken onder druk.

Sarah schrijft het al: “… tot onze waarde op de arbeidsmarkt.”  Het gaat veel verder dan dat. De grote bedrijven (een overheid is ook een bedrijf) zien ons als handelswaar die geld moet opbrengen. De overheid gebruikt onze natuurlijke persoon (= dat kaartje dat iedereen “verplicht” op zak moet hebben) als onderpand om leningen te verkrijgen op de financiële markten. Diezelfde persoon is namelijk véél geld waard, ongeveer 650 000€. Dat is ongeveer het bedrag dat je in je leven betaald aan allerhande belastingen en taksen.

Als het basisinkomen er ooit zou doorkomen, dan geef ik het bestaan van geld nog hooguit 5 jaar. Waarom? Als iedereen elke maand, zeg maar 2000€ krijgt, zal je dan nog geld vragen voor wat je doet? In ieder geval niet veel of zelfs niets.  Je zal meer andere mensen helpen om die hulp dan van iemand anders op een andere tijdstip terug te krijgen. Je zal ook niet meer verplicht zijn om te gaan werken. Instituten zoals RVA of VDAB zullen geen reden van bestaan meer hebben.
Alleen, dat zal er niet snel van komen. Diegene die de touwtjes in handen hebben (de banken) zien dit niet graag. Leningen zullen er nauwelijks nog zijn. En laat het nu net leningen zijn waar ze hun inkomsten vandaan halen.

Heb je vragen of bemerkingen? Laat het hieronder dan even weten.

Advertenties

Een gedachte over ““Moeder, waarom werken wij ons uit de naad?”

  1. Ruben,
    het komt ook mij voor dat de twee kernpunten die je noemt, normalisering van de werktijd (± 15 uur per week) en basisinkomen, tenslotte zullen zorgen voor een normaal waardig menselijk leven. De tijd die dan “vrij” komt, kunnen we gebruiken om te ontspannen, te genieten, maar óók om ons (psychisch/spiritueel) te ontwikkelen; want hierin staan we al lánge tijd stil!
    In Nederland heb ik veelvuldig een tv-fragment toegezonden:
    http://nieuwsuur.nl/video/489478-hoeveel-is-genoeg.html (6½ minuut) Vermoedelijk is dit door hun censuur geglipt!

    Dank voor je artikel dat “kort en krachtig” is! We zullen hier naar móeten streven; het is de enige uitweg naar een waardig menselijk leven!

    Het lijkt me, in verband met dit streven ook goed (en nodig) om te weten hoe we tot nu toe “kort” zijn gehouden. Hoe we als het ware niet meer zijn dan een werkslavenras.
    Twee zojuist hierover gepubliceerde artikelen van H. wind zijn:
    http://oxoaxioma.wordpress.com/2014/04/26/roergangers-van-het-babylonische-wereldrijk/
    http://oxoaxioma.wordpress.com/2014/04/27/het-kruis-boven-de-kroon/
    En wie wil er nu nog langer slaaf blijven???

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s