Wat is geld?

Door Pieter Stuurman

Geld

Geld is in principe een heel handige en nuttige uitvinding. Het zorgt ervoor dat de verschillende vaardigheden en inspanningen (vaardigheid + inspanning = arbeid) van mensen uitwisselbaar worden. Zet tegenover een inspanning een universeel ruilmiddel, en iedereen kan zijn eigen inspanning ruilen tegen de inspanning van een ander, naar keuze. Geld zou, in die zin, dus keuze en vrijheid moeten brengen.

Waarde

In deze tijd denken de meeste mensen dat geld waarde heeft. Dat is een vergissing. Geld heeft geen waarde, maar het biedt toegang tot waarde. Tenminste, als het goed is. Maar het is niet goed. In ieder geval, niet meer.

Het enige van waarde waartoe iedereen toegang wil hebben, is elkaars arbeid. Alle producten en alle diensten waarover we maar zouden willen beschikken, bestaan nergens anders uit dan uit arbeid van mensen. Arbeid is het enige dat dingen of diensten ruilwaarde geeft. Grondstoffen zijn immers door de natuur gegeven en dus gratis. Pas als er arbeid aan wordt toegevoegd (door ze bijvoorbeeld op te graven) krijgen ze ruilwaarde.

In die zin bestaan er eigenlijk uitsluitend diensten. Een brood bijvoorbeeld, is niets meer dan een verzameling diensten. Diensten zoals: het verbouwen en oogsten van graan, het malen ervan, het maken van deeg, het bakken van het brood, het vervoeren naar de winkel etc. Het verlenen van een dienst is arbeid.

De prijs van ieder product en iedere dienst bestaat nergens anders uit dan uit arbeid (plus winst – zie voetnoot*). Geld moet dus (als het goed is) toegang bieden tot arbeid van anderen. En arbeid is niets meer dan vaardigheid + inspanning (= (ruil)waarde).

Geld is een tegoedbon voor arbeid van anderen, en die tegoedbon verkrijg je door zelf arbeid te leveren. Je levert arbeid, krijgt een tegoedbon, en daarmee kun je arbeid van anderen kopen. Eigenlijk is het een heel eenvoudig administratiesysteem. Dat is het idee, en dat is eigenlijk alles. Als het goed is. Of eigenlijk moet ik zeggen: als het goed zou zijn.

Ruilsysteem

Om over een keuze uit alle arbeid (= waarde) te kunnen beschikken, is een ruilsysteem noodzakelijk. Zonder zo’n systeem zou je alleen je arbeid kunnen ruilen met mensen die je kent, en jouw arbeid alleen kunnen ruilen tegen de arbeid die deze mensen beschikbaar stellen. Ben je metselaar en je buurman heeft een muurtje nodig, maar je buurman beschikt niet over vaardigheden waaraan jij behoefte hebt, dan loop je vast.

Om in ruil voor onze arbeid te kunnen beschikken over een keuze uit alle mogelijke vaardigheden en inspanningen van anderen, is een systeem noodzakelijk. Geld is zo’n systeem.

Lees hier verder.

Gedachtes van ruben:

Ik vraag mij eigenlijk af waarom iemand een geldelijke waarde zou moeten hechten aan arbeid. Geld bestaat uiteindelijk alleen maar op papier, metaal en op een scherm. Die drie laatsten zijn informatiedragers. Geld op zich staat uitsluitend op die informatiedragers. Geld is dus niets meer of minder dan tekst en tekeningetjes. Iets tweedimensioneels dus. Je kan het niet vastpakken. Je kan het niet opeten of je auto er mee laten rijden. Geld is niets waard. Het is niet echt.

Pieter schrijft dat een ruilsysteem (al of niet met geld) noodzakelijk zou zijn om over een keuze uit alle arbeid te kunnen beschikken. Daar ben ik het dus niet mee eens. In een geef- en/of deeleconomie zijn er geen prijskaartjes. Je geeft gewoon wat de andere nodig heeft, binnen je eigen mogelijkheden. Als iedereen zou geven en delen, dan zal je automatisch ook krijgen. Eigenlijk zoals het nu werkt, maar dan zonder het geld. Onderstaande video van Alan Watts vind ik wel toepasselijk hier:

Doe wat je graag wil doen en laat je niet leiden door anderen of door geld. Je komt er wel. Het universum zal daar wel voor zorgen. Je zal versteld staan hoe behulpzaam sommige mensen wel zijn.